از ناترازی انرژی تا تاب آوری ملی
به گزارش کارکادو، خاموشی ها دوباره به خانه های مردم و کارگاه ها و کارخانه های صنعتی بازگشته است.
این اتفاق ناترازی بحران انرژی در ایران دیگر صرفا یک مسئله فنی یا اقتصادی نیست؛ این بحران حال به یکی از مهم ترین مؤلفه های امنیت ملی، تاب آوری اجتماعی و قدرت راهبردی کشور تبدیل گشته است. در جهان امروز، برق فقط روشنایی نیست. پشت هر لامپی که روشن می شود، شبکه ای از امنیت، تولید، آرامش اجتماعی و اقتدار ملی قرار دارد. بنابراین است که در جنگ های مدرن، زیرساخت های انرژی اولین اهداف حملات ترکیبی، سایبری و اقتصادی هستند.
در جریان جنگ آمریکا و اسرائیل مقابل ایران نیز بار دیگر روشن شد که میدان نبرد امروز صرفا در مرزها یا آسمان کشورها تعریف نمی گردد. شبکه های برق، پالایشگاه ها، سامانه های انتقال انرژی و زیرساخت های حیاتی، قسمتی از جغرافیای جنگ جدید هستند. کشوری که نتواند پایداری انرژی خویش را حفظ کند، حتی بدون اشغال نظامی نیز ممکنست گرفتار فرسایش تدریجی قدرت ملی شود.
در چنین شرایطی، مسئله تولید و مصرف برق و مدیریت انرژی، دیگر یک بحث معمول مدیریتی نیست؛ بلکه موضوعی در رابطه با امنیت ملی و انسجام اجتماعی است.
ایران امروز با یکی از پیچیده ترین ناترازی های انرژی در دهه های اخیر روبه رو شده است.
برمبنای آمارهای رسمی مصرف برق کشور در ایام اوج تابستان از مرز ۸۰ هزار مگاوات عبور کرده؛ در صورتیکه کسری برق در بعضی برآوردها بین ۱۲ تا ۱۵ هزار مگاوات تخمین زده می شود. این یعنی فاصله میان تولید و مصرف، به اندازه ظرفیت تولید چندین نیروگاه بزرگ است.
اما در مجموع بحران بازهم پابرجا می باشد و تنها کافی است چند روز گرمای شدید، افزایش مصرف یا اختلال در شبکه سوخت رسانی رخ دهد تا فشار سنگینی به شبکه برق کشور وارد شود.
از طرف دیگر، حدود ۷۰ درصد برق ایران با استفاده از گاز طبیعی تولید می شود. این وابستگی بالا سبب شده هر اختلال در زنجیره تامین گاز، مستقیماً بر تولید برق اثر بگذارد. همزمان، فرسودگی قسمتی از نیروگاه ها و شبکه انتقال نیز راندمان تولید را کاهش داده است. طبق برخی گزارش ها، قسمتی از برق تولیدی کشور قبل از رسیدن به مصرف کننده، در شبکه انتقال و توزیع هدر می رود؛ رقمی که در شرایط عادی نیز قابل تأمل است، چه برسد به شرایط حساس منطقه ای و امنیتی.
اما مسئله فقط کمبود تولید نیست. ایران یکی از بالاترین شدت های مصرف انرژی در جهان را دارد. میزان مصرف انرژی برای تولید هر واحد ثروت در کشور، چند برابر متوسط جهانی برآورد می شود. در حقیقت، قسمتی از بحران امروز، نتیجه الگوی مصرفی است که طی سال ها شکل گرفته؛ الگویی مبتنی بر تصور پایان ناپذیر بودن منابع انرژی.
در خیلی از کشورها، صرفه جویی یک رفتار اقتصادی است؛ اما در ایران امروز، صرفه جویی به قسمتی از مسئولیت ملی تبدیل گشته است. کاهش چند درجه ای مصرف وسایل سرمایشی، خاموش کردن تجهیزات غیرضروری، مدیریت مصرف در ساعات اوج بار و رعایت الگوی مصرف در ادارات و سازمان ها، شاید اقداماتی کوچک به نظر برسند، اما در مقیاس ملی می توانند معادل تولید چند نیروگاه بزرگ صرفه جویی ایجاد کنند.
تجربه جنگ های جدید نیز نشان داده که تاب آوری ملت ها فقط به قدرت نظامی وابسته نیست. در خیلی از بحران های جهانی، آن چه کشورها را از فروپاشی زیرساختی نجات داده، میزان همکاری اجتماعی و انضباط عمومی بوده است. جامعه ای که در شرایط حساس بتواند مصرف خویش را مدیریت کند، در حقیقت قسمتی از بار دفاع ملی را بر دوش گرفته است.
البته مسئولیت این وضعیت فقط بر عهده مردم نیست. دولت نیز موظف است با جدیت بیشتری به سوی اصلاح ساختار انرژی حرکت کند؛ از توسعه نیروگاه های جدید و تجدیدپذیر گرفته تا کاهش تلفات شبکه، اصلاح معیارهای ساخت وساز، نوسازی تجهیزات فرسوده و رویارویی با مصرف بی رویه سازمانهای دولتی. نمی توان از مردم انتظار صرفه جویی داشت اما همزمان الگوی مصرف در بعضی بخش های اداری و تجاری بدون تغییر باقی بماند.
واقعیت این است که ایران در آستانه یک انتخاب مهم قرار دارد: یا باید مصرف انرژی را بازهم با الگوهای دهه های گذشته ادامه دهیم و هر تابستان با بحران خاموشی و فشار بر زیرساخت ها مواجه شویم، یا این که به سوی یک «همبستگی ملی انرژی» حرکت کنیم؛ مدلی که در آن دولت، مردم، صنایع و رسانه ها همگی در حفظ پایداری کشور نقش ایفا کنند.
امروز خاموش کردن یک چراغ اضافی، صرفا صرفه جویی در هزینه برق نیست؛ مشارکت در حفظ تاب آوری ملی است. در جهان جدید، قدرت کشورها فقط با تعداد موشک ها یا تجهیزات نظامی سنجیده نمی شود؛ بلکه میزان تاب آوری زیرساخت ها، انسجام اجتماعی و توان مدیریت بحران نیز قسمتی از قدرت ملی است.
* نماینده سابق مردم سراوان، سیب و سوران، مهرستان و گلشن استان سیستان و بلوچستان
حرف آخر اینکه برمبنای آمارهای رسمی مصرف برق کشور در روزهای اوج تابستان از مرز ۸۰ هزار مگاوات عبور کرده؛ در صورتی که کسری برق در بعضی برآوردها بین ۱۲ تا ۱۵ هزار مگاوات تخمین زده می شود. اما در مجموع بحران بازهم پابرجا می باشد و تنها کافی است چند روز گرمای شدید، افزایش مصرف یا اختلال در شبکه سوخت رسانی رخ دهد تا فشار سنگینی به شبکه برق کشور وارد شود. کاهش چند درجه ای مصرف وسایل سرمایشی، خاموش کردن تجهیزات غیرضروری، مدیریت مصرف در ساعات اوج بار و رعایت الگوی مصرف در ادارات و سازمان ها، شاید اقداماتی کوچک به نظر برسند، اما در مقیاس ملی می توانند معادل تولید چند نیروگاه بزرگ صرفه جویی ایجاد کنند.
منبع: karkado.ir
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب